Savaşın böyle bir ay uzamaması gerekiyordu çünkü kimsenin hayrına değil. Uzamasına yol açan marjinal odaklara ayrıca değineceğim. Bu durumda öncelikle elimizdeki verilerin kısa bir listesini çıkarmalıyız.
- Rusya’nın bir hesap hatası yaptığı kesin. Bu hataya yol açan nedenler ayrı bir tartışma konusu.
- Putin sahnedeki baş oyuncular arasında en tecrübeli ve kurnaz olanı. Yeteneklerini çatışmanın son aşamasındaki modus vivendi arayışlarında sergileyebilecek mi? Göreceğiz.
- Karşısında ilk sıradaki Biden ümitsiz vaka. Görev süresinin ortasındaki ara seçimlerde parlamento çoğunluğunu kaybedip topal ördek konumuna düşecek. Sonunda felaket bir ihtimal gibi görünse de Trump belasına yol vermesinden korkuluyor.
- Bu karışıklıkta çok ses çıkarırsa Avrupa’nın lideri gibi görüneceğini sanan memur Macron Fransa’da gelmiş geçmiş en zayıf başkanlardan biri. Karşısındaki biri birinden beter iki aşırı sağ rakibin ilk turda önünde gelecek. İkinci turda yurtseverlerin ve solun korku belası kendisini destekleyeceklerini umuyor.
- Almanya’nın yeni Şansölyesi şaşırtıcı bir başlangıç yaptı. Macron ayağına takılmaz ise ön planda rol alacaktır. Yeşillere dayanan sözüm ona sosyal demokrat biri ama kutsalı olmayan hin bir politikacı görüntüsü veriyor. Savaşa çözüm arayışlarında yararlı bir oyuncu olabilir.
- Şimdilik sessiz ve derinden giden Çin en önemli baş oyunculardan biri. Verdiği ilk işaretlerden belli. Sarsılmaz stratejik ortağı Rusya saçmaladı diye kendi büyüme hamlesini duraksatmaya niyeti yok. Gizli diplomasinin arka planda çalıştığını ve daha fazla gecikmeden ilk meyvelerini vereceğini sanıyorum.
- Şu saçma sapan dünya düzeninde (düzensizliğinde) nasıl bir çözüm bulunabileceğini önümüzdeki örneklere bakarak kestirebiliriz. Büyükler tepişirken akılsız küçükler ayak altında kalabiliyor. Özellikle büyüklerden birine fazla güvenmek gibi vahim bir hataya düşerlerse. İşte Ermenistan’ın Karabağ’da düştüğü durum. İşte bölünen Gürcistan. Ukrayna’da böyle bir hataya düştü/düşürüldü. Şimdiden ağır bir bedel ödedi ki görünürde telafisi imkânsız gibi. Pratik çözüm küçük düzeltmelerle mevcudun dondurulması.
- Rusya’nın askeri kontrolünü Ukrayna geneline yayması imkânsız. Nitekim ben bu satırları yazarken Rus Genelkurmayından bundan böyle Donbas’a odaklanacakları haberleri geldi. Yabancı medyanın kendi içinde çelişkili cephe haberlerinden çözüm bekleyen üç temel stratejik sorunun öne çıktığı anlaşılıyor.
- Birincisi, Rusya (zor ve çok riskli ama) Odessa’yı da işgal edip Ukrayna’nın Karadeniz’le bağını tamamen koparmak çabasına girecek mi? İkincisi, Rusya’nın hem Halep kenti gibi ağır bombardımanla yerle bir ettiği söylenen hem de hala direniyor denen sahil kenti Mariupol’un durumu ne olacak? Donbas’la Kırım’ın kara yolu bağlantısı o sahilden geçtiği için önemli. Üçüncüsü, Ortodokslar için dini-milli özellikler taşıyan Kiev’de Rusların Halep’teki gibi davranamayacağı baştan belliydi. Makulü kuşatma altında kalıp yaşamları tehlikeye girince artist başkan ve yöneticilerin kaçması idi. Olmadı.
- Eldeki verilerle dondurma işlemi tüm taraflar asgari rasyonaliteye rıza gösterirse pekâlâ sonuçlandırılabilir. Yalnız Çin’in, Almanya’nın, memur Macron’un gayret göstereceği gizli diplomasinin (T.C.nin günümüz yöneticileri için halktan habersiz böyle gizli kapaklı işler yakışıksız tabiî) önündeki birkaç engel nasıl aşılabilir bilmiyorum.
- Analizlerde NATO ön plana çıkarılıyor. Kafa karışıklığına meydan vermemek için sadece ABD sözcüğü kullanılsa iyi olur çünkü sorunun büyüğü orada. Biden önceki gün Varşova’da yaptığı konuşmada öyle bir saçmaladı ki, Dışişleri Bakanı Blinken gecikmeden düzeltmek zorunda kaldı. Macron fırsatı kaçırır mı? Hemen “böyle konuşmalarla savaşı tırmandırmayalım” mealinde laflar etti. Çok güçlenen NATO şu Biden’ı itidale davet etse ne iyi olur?
- Biden’ı çağrıştıran ikinci engel Ukrayna’nın ünlü tuluat komedyeni Zelenski. Kendisini iktidara taşıyan tv dizisindeki rolünü öylesine özümsemiş ki gerçek hayatta da bir halk kahramanına dönüşüverdi. Arkasında Biden olunca insan “böyle başa böyle traş” diyor. Onun hamasi konuşmaları yabancı parlamentolarda alkış sağanağı ile kutsanıyor yalnız Ukrayna bu acıklı vodvilin biletini kaynaklarının sürekli tahribi ve gençlerinin hayatıyla ödüyor. Yürek burkan yardım çağrıları yapıyor ve sürekli silah ve askeri teçhizat istiyor. Bakın bu noktada hiç sorun yok. Batılı silah ve askeri teçhizat üreticileri istediklerini seve seve verirler.
- Yukarda kısaca sıraladığım malzemenin çabuk bir sonuca gitmesi kolay değil ama gayrı mümkün de değil. Putin daha önce sergilediği hesaplı devlet adamı kimliğini kafasını bir yere çarpıp kaybetmedi ise sersem Biden’da ayağına takılmaz ise (Amerikan bürokrasisi eteğinden çekecektir) önümüzdeki Nisan ayı içinde suların durulmasını umabiliriz.
